Sırt Ağrısı: Nedenleri, Tehlike İşaretleri ve Egzersizler

Sırt ağrısı, boyun ile bel arasında kalan ve tıpta torakal bölge olarak adlandırılan omurga kesiminde hissedilen ağrıdır. Bu bölgede on iki omur bulunur ve kaburgalar bu omurlara bağlanır; bu yüzden sırt, boyun ve bele göre daha sağlam ama daha az hareketlidir. Ağrı çoğu zaman kas ve duruşla ilişkili, zararsız bir nedenden kaynaklanır ve kısa sürede hafifler. Ancak sırttaki ağrı bazen iç organlardan da yansıyabildiği için hangi işaretlere dikkat etmeniz gerektiğini bilmek önemlidir.

Sırt ağrısı neden olur?

En sık nedenler kas, eklem ve duruşla ilgili mekanik sorunlardır:

• Duruş ve uzun oturma: Saatlerce öne eğik çalışmak sırt kaslarını sürekli gerilim altında bırakır.
• Kas zorlanması: Ağır kaldırma, ani dönme ya da alışık olunmayan bir spor sonrası kaslar zorlanabilir.
• Eklem tahrişi: Kaburgaların omurlara bağlandığı küçük eklemler ve omurlar arasındaki eklemler hassaslaşabilir.
• Yaşa bağlı değişiklikler: Kireçlenme ve disklerdeki aşınma yakınmalara katkıda bulunabilir; disk fıtığı bu bölgede bel ve boyna göre daha az görülür.
• Omurga eğrilikleri: Belirgin kamburluk veya skolyoz yük dağılımını değiştirebilir.
• Kemik erimesi: İleri yaşta, özellikle kemik erimesi olan kişilerde, küçük bir zorlanmayla omurda çökme kırığı gelişebilir.

Ani başlayan, hareketle keskinleşen kasılmalar için kas spazmı yazımıza, öne doğru yuvarlaklaşan duruş için kamburluk yazımıza göz atabilirsiniz. Ağrınız omuzla birlikte seyrediyorsa omuz ve sırt ağrısı yazımız, kürek kemiğinin çevresinde yoğunlaşıyorsa kürek kemiği ağrısı yazımız daha ayrıntılı bilgi verir.

Sırt ağrısı hangi hastalıkların belirtisidir?

Sırttaki ağrı yalnızca omurgadan değil, göğüs ve karın içindeki organlardan da yansıyabilir. Bu olasılıklar genel bilgi amaçlıdır; ayırımı hekim yapar:

• Kalp: Göğüste baskı, kola ya da çeneye yayılan ağrı, nefes darlığı ve terlemeyle birlikte sırt ağrısı kalp krizi belirtisi olabilir.
• Akciğer: Nefes alırken artan batıcı ağrı, öksürük, ateş ya da ani nefes darlığı akciğer veya akciğer zarıyla ilgili olabilir.
• Safra kesesi: Özellikle yağlı yemek sonrası sağ üst karında başlayıp sağ kürek kemiği altına vuran ağrı.
• Böbrek: Sırtın alt kısmında, kaburgaların hemen altında yan tarafta ağrı; ateş veya idrarda yanma eşlik edebilir.
• Aort: Ani başlayan, yırtılır ya da bıçak saplanır tarzda çok şiddetli ağrı acil bir durumdur.
• Diğer: Mide ve pankreas hastalıkları, zona (kuşak şeklinde yanma ve döküntü), bazı romatizmal hastalıklar ve nadiren tümörler de sırtta ağrı yapabilir.

Ayırt etmede küçük bir ipucu işe yarayabilir: Kas ve eklem kaynaklı ağrı genellikle belirli hareketler, pozisyonlar ya da dokunmakla değişir. Hareketle hiç değişmeyen, istirahatte de süren, nefes darlığı, ateş, bulantı veya yemekle ilişkili yakınmaların eşlik ettiği ağrı ise organ kaynaklı bir nedeni düşündürür ve muayene gerektirir. Gençlerde sabahları uzun süren tutukluk ve hareketle azalan ağrı bazı romatizmal hastalıkların ipucu olabilir.

Rahatlamak için neler yapılabilir?

Sırt ağrısı nasıl geçer?

Kas ve duruş kaynaklı ağrıların çoğu birkaç gün ile birkaç hafta içinde belirgin azalır. Bu süreçte tam istirahat yerine ağrının izin verdiği ölçüde hareketli kalmak iyileşmeyi destekler. Uzun süre yatmak kasları sertleştirip toparlanmayı geciktirebilir. Günlük işlerinize kademeli olarak dönmek ve ağrıyı başlatan alışkanlığı fark etmek tekrarlamayı azaltır.

Masa başında çalışıyorsanız gün içine küçük hareket araları yerleştirmek, telefonu göz hizasına yakın tutmak ve uzun araba yolculuklarında mola vermek de sırt kaslarının yükünü hafifletir. Ağrı birkaç haftayı aşıyor ya da sık tekrarlıyorsa değerlendirme yaptırmak doğru olur.

Sırt ağrısına ne iyi gelir?

• Havluya sarılı sıcak torba ya da ılık duşla kısa süreli sıcak uygulama
• Sık ve kısa molalarla kalkıp kısa bir yürüyüş ve esneme yapmak
• Ekranı göz hizasına almak, sandalyede sırtı destekli ve dik oturmak
• Kısa ve sık yürüyüşler
• Yan yatarken dizler arasına yastık koymak
• Ağır yükü gövdeye yakın taşımak, çantayı iki omza dağıtmak

Ağrı kesici ihtiyacınız olursa hekiminize danışın. Fizyoterapide genellikle egzersiz, manuel terapi ve duruş eğitimi yer alabilir; amaç hem bugünkü ağrıyı azaltmak hem de sırtın daha hareketli ve güçlü olmasını sağlamaktır.

Sırt ağrısı egzersizleri: Hangi hareketler yapılabilir?

Aşağıdaki hareketler genel ve düşük risklidir. Yavaş, ağrısız aralıkta ve nefesinizi tutmadan yapın:

• Kedi-deve: Eller ve dizler üzerinde sırtınızı yavaşça yuvarlayıp düzleştirin.
• Kürek kemiklerini sıkıştırma: Dik oturun, kürek kemiklerinizi geriye ve aşağıya doğru yaklaştırın.
• Oturarak gövde çevirme: Kollarınızı göğsünüzde çaprazlayın, gövdenizi zorlamadan bir yana çevirip kısa süre bekleyin; iki tarafa da yapın.
• Göğüs germe: Kapı aralığında önkollarınızı çerçeveye yaslayıp gövdenizi hafifçe öne verin.
• Çene içe çekme: Başınızı öne uzatmadan, çenenizi yere paralel tutarak hafifçe geriye kaydırın.

Süre, tekrar sayısı ve hareketlerin size uygun olup olmadığı kişiye göre değişir; bunu muayene sonrası bir fizyoterapist veya hekim belirler.

Ağrıyı belirgin artırırsa durun; kişiye özel program için fizyoterapistinize danışın.

Sırt ağrısı ne zaman tehlikelidir?

Aşağıdaki durumlardan biri varsa beklemeden 112'yi arayın ya da acil servise başvurun:

• Göğüs ağrısı, göğüste baskı veya sıkışma hissi, nefes darlığı, soğuk terleme, kola ya da çeneye yayılan ağrı
• Ani başlayan, yırtılır tarzda çok şiddetli ağrı
• Bacaklarda ilerleyen güçsüzlük, yürümede dengesizlik, idrar ya da dışkı kontrolünde kayıp

Şu durumlar da kısa sürede hekim değerlendirmesi gerektirir:

• Ateş, açıklanamayan kilo kaybı veya kanser öyküsü
• Düşme, kaza gibi bir travma sonrası başlayan ağrı ya da kemik erimesi olan kişide ani ağrı
• Gece istirahatte geçmeyen, giderek artan ağrı
• Gövdeyi kuşak gibi saran uyuşma veya yanma

Sırt ağrısı için hangi doktora gidilir?

İlk adım genellikle aile hekiminizdir. Muayene sonrasında duruma göre fiziksel tıp ve rehabilitasyon, ortopedi ve travmatoloji ya da sinirsel bulgular varsa nöroloji veya beyin ve sinir cerrahisi uzmanlarına yönlendirilebilirsiniz. Organ kaynaklı bir neden düşünülürse kardiyoloji, göğüs hastalıkları ya da iç hastalıkları devreye girer. Fizyoterapist, hekim değerlendirmesiyle uyumlu olarak egzersiz, manuel terapi ve duruş eğitimiyle iyileşme sürecinde yer alır.

Ayrıntılı bilgiye NIAMS sırt ağrısı sayfasından ulaşabilirsiniz. Bilgi için iletişim sayfamızı kullanabilir, ilgili tüm yazılara sırt ve omuz sayfamızdan ulaşabilirsiniz.

Sıkça sorulan sorular

Stres sırtta ağrı yapar mı?

Stres kaslarda gerginliği artırabilir ve ağrının daha yoğun algılanmasına katkıda bulunabilir. Gevşeme egzersizleri, düzenli uyku ve fiziksel aktivite bu döngüyü kırmaya yardımcı olur.

Hangi pozisyonda yatmak daha iyi?

Tek bir doğru pozisyon yoktur. Sırtüstü yatarken dizlerin altına, yan yatarken dizlerin arasına yastık koymak çoğu kişiye rahat gelir.

Sırtta yanma hissi neden olur?

Kas gerginliği yanma şeklinde hissedilebilir. Ancak kuşak gibi saran yanma, döküntü ya da uyuşma sinir kaynaklı bir nedeni, mide yanmasıyla birlikte olması ise sindirim sistemini düşündürebilir; hekiminize danışın.

Görüntüleme her zaman gerekli mi?

Hayır. Uyarı işareti olmayan, kas kaynaklı görünen ağrılarda ilk aşamada çoğu zaman gerekmez. Gerekip gerekmediğine hekiminiz muayeneye göre karar verir.

Kaynaklar

• NIAMS – Back pain
• NHS – Back pain